على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
81
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فارسى و به معناى آن . اتروب ( atrub ) ا . پ . يك نوع بيمارى كه پوست بدن را سست و نرم مىكند . اتروپين ( atropin ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - داروئى سمى كه از بلادن اخذ مىكنند . اترود ( otrud ) ا . ع . نوكر حاكم . و چاووش . و سرهنگ . و پسر سرهنگ . و طفل و كودك . و پيادهء كوتوال و شاطر سلطان كه بىوظيفه همراه باشند . اترهوة ( etrahvat ) ا . ع . كبر و غرور و خودبينى . اتريش ( otric ) ا خ . پ . يكى از ممالك فرنگستان كه نمسه نيز گويند . مر . نمسه . اتزار ( ettez r ) م . ع . گناه كردن . اتزاع ( ettez ' ) م . ع . باز ايستادن . اتزان ( ettez n ) م . ع . سنجيده گرفتن يق اتزن الاخذ . و سنجيده شدن شعر و ميانه حال گشتن يق اتزن الشعر اى اعتدل . اتساخ ( ettes x ) م . ع . آلوده گشتن بريم و چرك . اتسار ( ettes r ) م . ع . بهره كردن گوشت جزو را . اتساع ( ets ' ) م . ع . اتسعوا اتساعا : نه تن شدند . و خداوند شترانى شدند كه نه روز يك بار آب مىخورند . اتساع ( ettes ' ) م . ع . فراخ شدن . اتساع ( ettes ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وسعت و بزرگى به قدر كفايت . و قابليت گنجايش و فراخى و گشادى . و اتساع دادن ف م . : فراخ كردن و گشاد نمودن . اتساق ( ettes q ) م . ع . ترتيب دادن . و راست و تمام شدن . و فراهم آمدن . اتسام ( ettes m ) م . ع . داغ و نشان پذيرفتن . و خويشتن را به چيزى داغ و نشان كردن . اتست ( otsat ) ا . پ . نام گياهى . اتسز ( atsez ) و اتسيز ( atsiz ) و ( etsiz ) ا خ . پ . پادشاه دوم از سلسلهء خوارزميان و معاصر با سلطان سنجر سلجوقى و باجگزار وى اگرچه در آخر ياغى شده با سلطان جنگ كرد . و از 544 تا 551 پادشاهى نمود و احفادش تا زمان چنگيز در ايران پادشاهى داشتند و آخرين آنها سلطان محمد خوارزمشاه بود . اتشاح ( ettec h ) م . ع . حمايل به گردن درافكندن . اتشار ( ettec r ) م . ع . تيز و تنگ كردن خواستن زن دندان را تا كم سن نمايد . اتشاق ( ettec q ) م . ع . وشيق ساختن . و قديد كردن گوشت را . اتشح ( atcah ) ص . ع . رجل اتشح : مرد داراى تشحة و با كوشش و حميت . اتشى ( atci ) ا . پ . سيخول و خارپشت بزرگ تيرانداز . اتصاف ( ettes f ) م . ع . صفت كردن . و ستوده شدن . و با هم ستودن چيزى را . اتصاف ( ettes f ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيان و وصف و توصيف و تفسير . و خلوص اتصاف يعنى داراى خلوص و صداقت كه بيان و تفسير مىكند راستى را . و سعادت اتصاف : داراى سعادت و نيكبختى و سعادتمند . اتصال ( ettes l ) م . ع . رسيدن . و پيوستن . و پيوسته شدن كار بىجدا شدگى . اتصال ( ettes l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيوستگى و چسبيدگى . و اتحاد و يگانگى . و پيوستگى دو چيز بهم . و رسيدگى . و پيوند . و ارتباط و مجاورت . اتضاح ( ettez h ) م . ع . پيدا شدن و آشكارا گرديدن . اتضاع ( ettez ' ) م ع . فرومايه و ناكس و دون مرتبه شدن . و پست كردن سر شتر را تا پاى بر گردن وى نهند و برنشينند . اتضان ( ettez n ) م . ع . نزديك گرديدن . اتطاء ( ettet ' ) م . ع . آماده شدن . و نرم و آسان گرديدن . و راست و درست شدن . و استيخ ايستادن . و بنهايت درستى رسيدن . اتطان ( ettet n ) م . ع . اقامت نمودن به جائى . و جاىباش ساختن . اتعاب ( et ' b ) م . ع . اتعبه اتعابا : مانده گردانيد او را . و اتعب انائه : پر كرد ظرف خود را . و اتعب القوم : خداوند مواشى مانده شدند آن گروه . و اتعب العظم : باز شكست استخوان پيوند گرفته را . اتعاد ( ette d ) م . ع . وعده پذيرفتن . و باهم وعدهبندى كردن . اتعاس ( et ' s ) م . ع . اتعسه الله اتعاسا : هلاك گردانيد او را خداى . اتعاظ ( ette z ) م . ع . پند پذيرفتن . يق السعيد من وعظ بغيره و الشقى من اتعظ به غيره . اتعب ( at'ab ) ص . ع . ماندهكنندهتر و زحمتدارتر . اتغاب ( etq b ) م . ع . هلاك گردانيدن . و فاسد كردن . و گرسنه كردن . و عيبدار كردن . و چركين نمودن . اتغام ( etq m ) م . ع . اتغمه الطعام اتغاما : ناگوارد آورد او را طعام . اتفار ( etf r ) م . ع . اتفر اتفارا : دراز شد موى بينى او . اتفار ( ettefar ) م . ع . افزون شدن . اتفاف ( atf f ) ع . ج تفّ . اتفاق ( ettef q ) م . ع . باهم يكى شدن . و همديگر را سازوارى نمودن . و باهم نزديك گرديدن . اتفاق ( ettef q ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اتحاد و يگانگى . و همراهى و دمسازى . و موافقت و يكدلى و يكجهتى و عدم اختلاف و سازش .